WYSTAWA 18:20

Paweł Althamer wydeptał rzeźbę w zbożu

2007.07.12 Rzeczpospolita

Monika Branicka z Münster

Prestiżowa wystawa rzeźby "sculptur projekte 07" w Münster to chyba najrzadsza z cyklicznych imprez w sztuce. Odbywa się tylko raz na dziesięć lat. Od niedawna czynna jest jej czwarta edycja.

Dziesięć lat to wystarczająco długo, by zapomnieć o istnieniu imprezy, ale też w sam raz, żeby dostrzec zmiany w myśleniu o sztuce, rzeźbie i przestrzeni. Bohaterem tej edycji jest przestrzeń publiczna. O ile dawniej skupiano się na formie rzeźby, o tyle dziś ważniejsze jest budowanie relacji między mieszkańcami i zwracanie uwagi na otoczenie. W czasach, gdy przestrzeń miejska krzyczy reklamami, artyści wybierają zachowania bardziej dyskretne. Mark Wallinger nakreślił w mieście strefę o promieniu 5 kilometrów, a następnie na wysokości 4,5 metra obwiódł ją żyłką na wskroś przez budynki, parkingi, przez rzekę. Tak powstał krąg zatytułowany "Zona". Żyłka ma grubość 0,6 mm, więc łatwo przekroczyć tę granicę niepostrzeżenie jak kręgi piekieł. Równie trudno znaleźć rzeźbę Dory García pod tytułem "Opera żebracza", ale może się zdarzyć, że to ona znajdzie nas. Gdy zaczepi was człowiek wyglądający na żebraka, nie dawajcie mu jałmużny. Porozmawiajcie, posłuchajcie jego historii. Wie dużo, wskaże drogę, opowie o mieście. Potem przeczytajcie, co przeżył tego dnia, na www.thebeggarsopera.org.

Rzeźbą jest też wideo o przestrzeni. Clemens von Wedemeyer w nieczynnym od ośmiu lat kinie pokazuje film nakręcony na tutejszym dworcu, w którym rzeczywistość jest postrzegana jako sztuka, a Eva Meyer i Eran Schaerf z filmów nakręconych w Münster – w tym z przedwojennych, prywatnych nagrań rodziny Gumprich – montują narrację o mieście jako scenografii dla życiowych historii.

Jedynym artystą, który brał udział we wszystkich edycjach festiwalu, jest Amerykanin Michael Asher. Zawsze powtarza swój projekt, parkując przyczepę kempingową w tych samych miejscach. Gdy co dziesięć lat przyczepa powraca, widać, jak zmienia się miasto; bywa, że niektórych miejsc już nie ma. Zmienia się i postrzeganie tej rzeźby. W latach 70. była nieza-uważalna, prawie przezroczysta w swojej codzienności, dziś ten oldtimer – model Eriba Familia BS – jest wśród nowoczesnych aut czymś egzotycznym. Miasto, jego życie, historia i mieszkańcy są też punktem odniesienia dla Hansa Petera Feldmana, który wyremontował toalety publiczne na placu katedralnym. Zaskoczeni użytkownicy, zamiast przykrych doznań, zastają standard czterogwiazdkowego hotelu: nową armaturę, kafelki, kolorowe żyrandole, reprodukcje obrazów na ścianach i rozpylacz zapachów. W ten sposób artysta zapewnia wszystkim przyjemność i to – jak na przestrzeń publiczną, czyli ogólnodostępną przystało – bezpłatnie.

Jednym z najciekawszych dzieł jest "Ścieżka" Pawła Althamera, jedynego artysty z Polski biorącego udział w projekcie. W typowym małym niemieckim mieście wszyscy, zgodnie z przepisami, poruszają się po wyznaczonych pasach ruchu dla pieszych czy rowerzystów. Tymczasem Althamer w parku nad rzeką wyznaczył ścieżkę prowadzącą na skróty przez łąki i zboża – w nieznane. Można nią uciec z miasta do natury. To projekt wymagający udziału publiczności. Ścieżka zarośnie, jeśli nikt nie będzie nią uczęszczał. Wtedy rzeźba zniknie. Współudział mieszkańców i upływ czasu jest też materią projektu Jeremy'ego Dellera, który tutejszym działkowiczom rozdał nasiona chińskiego drzewa chusteczkowego o wielkich białych kwiatach. Mają je zasadzić i przez kolejnych dziesięć lat prowadzić dziennik wzrostu rośliny. Projekt może być też kontynuowany przez widzów, którzy posadzą je u siebie w domu. O drzeworzeźbę trzeba się troszczyć, ale za dziesięć lat wynagrodzi nam to wielkimi kwiatami i przypomni o kolejnej edycji "sculptur projekte münster 2017". Warto, prawda?

Sculptur projekte münster 07, do 30.09.2007, info: www.skulpturprojekte.de; www.grandtour.2007.com

http://www.rzeczpospolita.pl/