art & BUSINESS 7-8/2005, Monika Branicka, ktytyk sztuki.

Dusza drewna

2005.07.19 Nasza Polonia

De Weryha-Wysoczański skończył studia w gdańskiej PWSSP w 1976 r., później wyjechał do Hamburga. Po niemal ćwierć wieku pokazuje niezwykłą wystawę w Galerii Szybu Wilson w Katowicach.

Już ogólna refleksja nad stanem polskiej rzeźby współczesnej zasmuca. Kto nie chce popaść w epigonizm, zadęcie czy choćby manierę - ucieka w nowe media. Tradycyjne materiały jak brąz, gips czy drewno już się wyczerpały i zdewaluowały. Drewno jest tu na pozycji podwójnie straconej. Ma swoje naturalne ograniczenia i niechlubną przeszłość PRL-owskiej estetyki i ludowych skojarzeń. Jest używane niechętnie a jeśli, to jako materiał studenckich ćwiczeń.

Weryha używa drewna zgodnie z jego właściwościami. Tnie na szczapy, łuski, plastry. Z setek czy tysięcy elementów buduje kopce, drogi, kręgi. Z plastrów ustawia kolumnę, z gałązek układa trójkąt. Z fragmentów kory układa stożek, usypuje kopiec, buduje nowe drzewo. Tworzy figury, które nie występują w naturze (drewniany kubik), a jednak nie gwałci jej zasad i naturalnego porządku.Chce zrozumieć strukturę drewna; interesuje go stopień możliwości ingerencji w drewno w takiej mierze, by nie utraciło ono poprzez to niczego ze swej tożsamości. To chyba jedyna czysta abstrakcja geometryczna, o której nie można powiedzieć, ze jest zimna. Minimalizm z duszą.

Od kilku lat Wysoczański pracuje w hamburskiej dawnej hali naprawy taboru kolejowego, gdzie stworzył galerię. Ekspozycja w nieczynnym szybie górniczym to także wystawa w stylu “site-specyfic”. Prace są starannie wpisane w przestrzeń każdego z pomieszczeń. Większość nie ma tytułu, jak ta, w której las szczap stoi (!) w malym pokoiku. Przypadkowość jest tu zupełnie pozorna. Ogarnięcie chaosu setek elementów wymagało benedyktyńskiej cierpliwości i pokory wobec materiału. Jedna z najpiękniejszych i najbardziej przejmujących wystaw rzeźby ostatniego czasu.

Jan de Weryha-Wysoczański, Epifanie natury w pózno-nowoczesnym świecie, Galeria Szyb Wilson, Katowice - do 30.12 2005.