Jan Latus / Fot.Gosia Stepien

Niniejszym informuję Czytelników, że - wspinając się na ich spracowanych grzbietach i rozpirzając ich krwawicę wydawaną co sobota w kiosku na "Nowy Dziennik" - rozpocząłem międzynarodową karierę pisarską.

Cechą szczególną mojej kariery i partykularnie tej, pierwszej w moim życiu, book tour [związanej z wydaniem w Polsce zbioru moich felietonów "Stąd widać najlepiej"] jest to, że jeżdżę po świecie, żeby spotykać się wyłącznie z Polonią i rozmawiać z nią, po polsku, o moich felietonach poświęconych Polakom za granicą i pisanym również po polsku.

Przyjemną cechą takiego tournée, zagłuszającą poczucie pewnego absurdu sytuacji, było to, że mogłem po wielu latach ponownie odwiedzić Brukselę, Paryż i Amsterdam, a przy okazji wpaść do Krakowa, gdzie odbywały się targi książki, i do rodzinnej Warszawy, gdzie umówiono mnie na kilka wywiadów i gdzie, w przelocie, spotkałem się ze współpracownikami WEEKendu.

W ciągu 10 dni odwiedziłem zatem aż 4 kraje, przekraczając normę podróży zagranicznych przez całe życie emigranta w Ameryce.

Jak zwykle, naśmiewam się teraz z siebie, kryguję i kokietuję, ale nie da się przecież zaprzeczyć, że naprawdę mnie tam zaproszono i że przyszło na spotkania trochę osób...

Cała inicjatywa, a potem najwięcej trudów, starań i wydatków, przypadła na mieszkającą w Belgii od ponad 30 lat panią Annę Mazur. Osiągnąwszy wiele w swoim zawodzie za granicą (ma wykształcenie politechniczne) i wychowawszy w duchu patriotyzmu pięcioro dzieci (dwie córki studiują na UJ!), pani Ania chce teraz zaangażować się w promowanie polskiej kultury.

Poznawszy moje teksty w internecie, postanowiła zaprosić mnie na spotkanie z czytelnikami w swoim kraju. Grzecznie podziękowałem, bo gdzież mi tam jechać aż do Belgii z Nowego Jorku, kiedy, za co, po co? Potem jednak okazało się, że w tym samym czasie są krakowskie targi książki, a pani Mazur byłaby w stanie zorganizować kolejne spotkania czytelnicze, w Paryżu i Amsterdamie. Niby w innych krajach, ale tak od siebie oddalonych, jak Nowy Jork od Bostonu i Waszyngtonu.

Powinienem właściwie, jak na kreującego swój publiczny wizerunek człowieka przystało, opowiedzieć teraz o pełnych salach, kamerach telewizyjnych, stojących owacjach. No i coś napomknąć czytelnikom o przelocie w luksusowych warunkach, czekających na lotniskach limuzynach, noclegach w Sheratonie. No cóż, Sheraton się raz, w Brukseli, trafił, ale były też pokoje gościnne Polskiej Akademii Nauk w Paryżu, a w Amsterdamie - pokój gościnny w mieszkanku współpracowniczki WEEKendu, fotografki Gosi Stępień.

Ale dlaczego się tego wstydzić? Przecież tak się zaczyna większość karier (?). Ba, przez długie lata sławni ludzie spuszczają zasłonę milczenia na fakt, że w tych światowych wojażach zatrzymują się głównie u Polaków, że to tylko oni się z nimi spotykają, wreszcie -że rzadko kiedy jest to podróż w luksusowych warunkach i za własne pieniądze. [Szkoda, że potem, gdy są już sławni, zapraszani przez fundacje, uniwersytety i rządy, zapominają czasem nazwisk tych skromnych dobroczyńców]. Częściej jest tak, jak u niżej podpisanego, którego Ania przewoziła z miasta do miasta swoim citroenem dieslem, wysupływała euro na kolację, a ktoś inny znowu zapraszał go na obiad w Warszawie. Albo też to ja wysupływałem, ukryte w bucie, dolary, na lunch czy wino. Wreszcie, znany wśród nowojorskiej Polonii sponsor kultury i filantrop, Andrzej Jańczyk, po prostu ufundował mi bilet z Nowego Jorku do Brukseli!

Dobroczyńcom dziękuję, a Państwa bardzo proszę, aby do nich nie wydzwaniali w sprawie darmowych biletów, hoteli i posiłków. Ja sobie na nie zapracowałem, pisząc co tydzień przez 10 lat. I to o Polonii.

- A jaka jest Polonia w krajach zachodnioeuropejskich? - spytają Państwo. Poświęcę temu osobny felieton. Teraz tylko, tytułem zachęty, powiem, że jest... prawie taka sama, jak amerykańska. Mniej więcej tyle samo (zwykle 20-30) przychodziło osób na spotkania, co w księgarni na Greenpoincie, gdzieżem przecież królem. Jakaś lokalna telewizja w Amsterdamie kręciła ze spotkania materiał (po polsku), polska dziennikarka odnotowała imprezę w swojej polskojęzycznej publikacji. W Brukseli ludzie zgromadzili się w Polskiej Misji Katolickiej, a przy wejściu do sali wisiały ogłoszenia o pracę oraz reklama specyficznej usługi: przejazdy autobusowe Grajewo-Bruksela i Bruksela-Grajewo. W samej zaś sali urządzono, przy okazji przyjazdu Latusa, wystawę prasy polonijnej ze świata. Dziwna wystawa, zastanawiające wnioski: w każdym kraju, czy to Niemcy czy Ukraina, ukazuje się po kilka, a nawet - kilkanaście polonijnych periodyków!

W Paryżu na spotkanie przyszło, ku mojemu zaskoczeniu, najmniej osób - ponoć nie było informacji. Pogadanka odbyła się za to na pięknym Montmartrze, w polskiej restauracji "Mazurka". Natomiast w Amsterdamie - w galerii współczesnej sztuki i fotografii prowadzonej przez Wandę Michalak. Niespodziewaną wizytę złożyli grafik Marcin Kulabko, autor niejednej okładki WEEKendu oraz Ania Pytlowany, nasza była korespondentka z Nepalu (!), obecnie robiąca doktorat w Amsterdamie. Spotkanie w Holandii było najżywsze ze wszystkich i tylko na nim nawiązany został prawdziwy kontakt z publicznością.

No, to już się Państwu pochwaliłem, a w zasadzie - wytłumaczyłem, dlaczego mnie nie było przez 7 dni (wybrałem resztę urlopu).

Ten felietonik być może zakończy swój żywot, razem z resztą gazety, w jakiejś ubikacji. Ja natomiast wpiszę sobie raz na zawsze do życiorysu i skwapliwie będę opowiadał wszystkim Amerykankom i Polkom, że odbyłem Book Tour Paris-Brussels-Amsterdam, ach no i jeszcze Cracow-Warsaw/Poland.

A może jestem zbyt ambitny? Może oczekuję od życia zbyt wiele? Może nic większego już się w moim życiu zawodowym nie wydarzy, a ja powinienem po prostu się cieszyć, że tam byłem, piękne miasta zwiedziłem, pyszne francuskie jedzenie jadłem i belgijskie piwo piłem. Że poznałem ludzi, którzy - jak się okazuje - na odległość, tylko za to, co piszę, lubią mnie i cenią. Tego w życiorysie umieścić się nie da, ale ja właśnie to będę pamiętać.

Jan Latus

Źródło: Nowy Dziennik www.dziennik.com