Ontmoeting met Geert Mak op de Poolse Ambassade

2009.02.08 Nasza Polonia

De Nederlandse journalist en schrijver Geert Mak heeft In 1999 in opdracht van NRC Handelsblad een rondreis gemaakt door bijna heel Europa, overal op zoek naar getuigen van stukjes Europese geschiedenis.

In 2004 publiceerde hij een boek, waarin hij de geschiedenissen van die eenvoudige mensen in een bredere historische context plaatste. In zijn sytoutste dromen kon hij niet bevroeden, dat 'In Europa' - een pil van ongeveer 1200 bladzijden - zo'n succes zou worden.

Direct na verschijnen in Nederland - een land, waarvan Mak zelf zegt, dat het altijd net probeert te doen, alsof het niet bij Europa hoort - ging zijn boek als warme broodjes over de toonbank en kreeg meteen de prijs voor het publieksboek van het jaar. Opeens wilden ook Nederlanders zulke exotische plaatsen leren kennen als een afgelegen Hongaars dorp of een vergeten slachtveld ergens in Frankrijk. Maar ook het buitenland ontdekte 'In Europa', die combinatie van journalistiek reisverslag en impressionistische historische gids. 'In Europa' is inmiddels naast het Nederlands in 16 andere talen te lezen, inclusief Pools.

Ter gelegenheid van de publicatie van 'W Europie' bij PIW In Polen, vond op 6 februari op de Poolse Ambassade in Den Haag een ontmoeting plaats met de auteur. De journaliste Małgorzata Bos-Karczewska stelde als moderator de kleurrijke figuur Geert Mak voor aan de ongeveer 60 aanwezigen, waarna deze zelf fragmenten voorlas uit de inleiding bij de Poolse uitgave. En hier zijn we bij iets interessants beland. Als enige is bij de Poolse uitgaven een speciale inleiding geschreven. Mak beweert, dat in elk land, dat hij beschrijft of noemt, zwaarwegende opmerkingen zijn gemaakt over lacunes. In het geval van Polen wil hij niet horen van druk, bewerend, dat hij zelf tot de conclusie was gekomen, dat Europa veel meer aan Polen te danken heeft, dan hij oorspronkelijk had beschreven. Daarom besteedt hij In de Poolse versie meer aandacht aan de Jaren 1918-1920, van de herwonnen onafhankelijkheid en de oorlog met de Sovjet-Unie. Toch werd in de vragen uit het publiek het Poolse probleem slechts een keer genoemd en dat door een Nederlander. De overige vragen betroffen de toekomst van Europa in de context van eigen identiteit, de diepte van de kloof tussen het westen en oosten van ons continent enz.

Bij een drankje na de literaire ontmoeting signeerde Mak de Poolse uitgave, waarvan helaas maar zo'n 20 exemplaren aanwezig waren, veel te weinig voor het gretige publiek. Alles bij elkaar een interessante ontmoeting. Een Nederlander, bezig met geschiedenis in een land, dat liever naar voren kijkt dan naar achteren, ontmoet een Pools publiek, als geen ander gehecht aan gedetailleerde geschiedschrijving.

Het treffen van twee concepten, enerzijds de vrije interpretatie van geschiedenis op basis van eenvoudige getuigen en anderzijds de wetenschappelijke geschiedschrijving rondom belangrijke gebeurtenissen en helden, bleek pijnloos en vreedzaam te zijn.

Jan Minkiewicz

GEERT MAK NA SPOTKANIU W AMBASADZIE RP W HADZE

Holenderski dziennikarz i pisarz Geert Mak w 1999 r. na zlecenie dziennika NRC Handelsblad przewędrował prawie całą Europę, wszędzie szukając świadków kawałków historii europejskiej.

W 2004 r. wydał książkę, w której te historyjki zwykłych ludzi osadził w szerszym kontekście historycznym. W najśmielszych marzeniach nie oczekiwał, że 'In Europa' - 'W Europie' - książka licząca około 1200 stron - będzie cieszyła się tak ogromnym powodzeniem.

Już w pierwszym roku wydania w Holandii - którą Mak sam określa jako kraj, który zawsze próbuje udawać, że nie należy do Europy - jego książka sprzedawała się jak ciepłe bułeczki i zdobyła nagrodę publiczności za najpopularniejszą książkę roku. Raptem Holendrzy chcieli poznać tak egzotyczne miejsca jak jakaś wieś Węgierska, czy pole zapomnianej bitwy gdzieś we Francji. Ale i zagranica odkryła 'W Europie', tą kombinację dziennikarskiego reportażu z podróży i impresjonistycznego przewodnika historycznego. 'In Europa' można przeczytać, oprócz w Holenderskim, już w 16-tu innych językach, łącznie z Polskim.

Z okazji wydania przez PIW 'W Europie', zorganizowano w piątek 6-go lutego w Ambasadzie RP w Hadze spotkanie z autorem. Dziennikarka Małgorzata Bos-Karczewska jako moderator przedstawiła około 60-iu obecnym bujną sylwetkę Geerta Maka, po czym sam autor przeczytał fragmenty specjalnego wstępu do wydania Polskiego. I tu jesteśmy przy pewnej ciekawostce. Polskie wydanie jako jedyne opatrzone jest odrębnym wstępem. Mak twierdzi, że w każdym kraju przez niego opisanym czy wymienionym zgłaszano różne poważne uwagi o lukach. W wypadku Polski nie chciał słyszeć o naciskach, twierdząc, że sam doszedł do wniosku, iż Europa zawdzięcza Polsce więcej niż jak to pierwotnie opisał. Dlatego obszerniej omówił w Polskim wydaniu lata 1918-1920, odzyskania niepodległości i wojny ze Związkiem Radzieckim. O dziwo w pytaniach do autora tylko raz podniesiona została sprawa Polski i to z ust Holendra. Reszta pytań dotyczyła przyszłości Europy w kontekście zachowania własnej tożsamości, głębokości różnic między zachodnią a wschodnią częścią Europy itp.

Przy drinkach po spotkaniu literackim Geert Mak podpisywał Polskie wydanie, które przywieziono w niespełna 20 egzemplarzach, wyraźnie za mało jak na apetyt obecnych.

Summa summarum ciekawe spotkanie. Holender, zajmujący się historią w kraju, który woli patrzeć do przodu zamiast do tyłu, spotyka się z publicznością Polską, jak żadna inna przywiązanej do szczegółowo opisanej historii. Zderzenie dwóch koncepcji, swobodnego traktowania historii na podstawie prostych świadków i naukowego pisania historii wokół ważnych wydarzeń i bohaterów, okazało się bezbolesne.

Jan Minkiewicz