NosoroĹĽec z kompresem na pupie

Nosorożec z kompresem na pupie. Nieznana bajka Leszka Kołakowskiego

Jarosław Mikołajewski 2005.10.12, ostatnia aktualizacja 2005.10.11 21:43 Gazeta Wyborcza

Bajka Leszka Kołakowskiego napisana dla córki Agnieszki, ocenzurowana w latach 60., opublikowana w 1986 w podziemiu, dziś ukazuje się oficjalnie!

Co w latach 60. mogło być na tyle wrogie Polsce Ludowej w bajce o nosorożcu, który chciał fruwać, że nie dopuszczono jej do druku? Co w latach 80. w historyjce o nosorożcu, który próbował wzbić się do lotu na skrzydłach uczynnego wróbla i aroganckiego samolotu, było na tyle niebezpieczne, że musiała się ukazać w podziemnej Oficynie Literackiej?

Przypuszczenie, że nosorożec z bajki jest metaforą narodu, który chce wyrwać się z bagna? Podejrzenie, że epizod z aroganckim samolotem kryje w sobie krytykę narodowych linii lotniczych? Nic podobnego. W książce o nosorożcu najgroźniejsze było nazwisko autora, któremu w 1966 r. odebrano katedrę na Uniwersytecie Warszawskim za radykalną krytykę władz, a w 1968 r. zakazano prowadzenia wykładów i publikowania.

Leszek Kołakowski, ''Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca?'' Muchomor, Warszawa 2005

"Książeczka niniejsza - pisze Leszek Kołakowski na okładce swej bajki opublikowanej właśnie przez wydawnictwo Muchomor - została napisana w 1966 r. dla mojej córki i złożona w wydawnictwie, które zamierzało ją ogłosić. Jednak czujna cenzura naszej PRL-owskiej ojczyzny nie dopuściła do tego, by utwór, który groził tak złowrogimi skutkami dla całej ludzkości, został ogłoszony. Skonfiskowany tekst leżał więc gdzieś w archiwum, póki ktoś (autor nie wie, kto mianowicie) nie odkrył go po latach, by wydać w tak zwanym drugim obiegu. Po kilkunastu latach wraca do zwykłego obiegu dzięki życzliwości Muchomorów".

Książka profesora - historyjka zakończona wierszykiem - zawiera naukę prostą i uniwersalną, równie szkodliwą co nieszkodliwą dla wszystkich systemów politycznych i reżimów świata: zamiast zazdrościć innym umiejętności, których nie posiadamy, lepiej docenić piękno daru, który otrzymaliśmy sami. Nosorożec, zamiast płakać nad brakiem skrzydeł, mógłby na przykład docenić swój róg. Jakie są uroki posiadania rogu? To proste:

Na róg można nadziać księżyc,

Rozpruć niebo, ziemię zryć,

Nosem dynię można zwęszyć,

Na róg wsadzić, potem gryźć...

Złe byłoby dla tej bajki rozpatrywanie jej poprzez domysły, dlaczego nie ukazała się w PRL-u, lub poprzez nazwisko autora. Najważniejsze, co można o niej powiedzieć, to to, że przetrwała 39 lat w znakomitej formie, świeżutka niczym poranna bułeczka. Nauka, owszem, w niej jest, lecz wyciągamy ją poprzez zabawę. Podobnie jak samą historię wyciągamy nie z solennej gawędy, lecz z zachęty do rozweselenia zwierzęcia, które na pupie ma kompres.

Są w tej krótkiej książce spotkania, są dialogi, są postawy. Są zmiany tonacji, jest przewrotność. Są nieoczekiwanie poważne skutki desperackiego gestu nosorożca, jest dowcip. I są prześliczne ilustracje Doroty Loskot-Cichockiej, w które czyściutko wpisany jest tekst.

Nie mędrkując - książka jest rewelacyjna i będzie radością dla dzieci. A że ogrzeją się przy niej także dorośli, to już wartość, jak to mówią, dodana.

Leszek Kołakowski, Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca? Muchomor, Warszawa 2005

ŹRÓDŁO: