Na wczesnym, zrobionym w 1905 zdjęciu Lartigue uwiecznił swą paryską kuzynkę Bichonnade

(c) LARTIGUE.ORG

Panie w długich marszczonych sukniach, panowie obowiązkowo w kapeluszach. Pędzą w tumanach piachu drogową drezyną, próbują wzbić się w powietrze lub ścigają się na dziwacznych rowerach. Na początku minionego stulecia uchwycił ich w kadrze Jacques-Henri Lartigue. Wystawę jego prac przygotowało poznańskie Centrum Kultury "Zamek".

Fotografie robił już jako 10-letni chłopak w roku 1904. Była to pasja dziecka z arystokratycznej rodziny. Uwieczniał scenki, których próżno szukać na upozowanych, oficjalnych zdjęciach z tamtych lat. Wpływ na naturalność ujęć mogło mieć też to, że fotki małego, a później nastoletniego Lartigue'a stawały się ilustracjami w jego pamiętniku i nie były przeznaczone do szerszej prezentacji. Talent fotograficzny sprawił, iż często obraz zastępował tekst.

W ten sposób, jakby mimochodem, Jacques-Henri Lartigue stał się prekursorem fotoreportażu. Nikt pewnie by się o tym nie dowiedział, gdyby nie John Szarkowski, dyrektor działu Museum of Modern Art w Nowym Jorku, który zobaczył w 1962 r. fotografie Lartigue'a i już rok później zorganizował wystawę jego prac. Ekspozycja odniosła duży sukces w Nowym Jorku, potem w 16 miastach USA. Ich autora wpisano do historii fotografii.

Jedyna w Polsce wystawa artysty w Centrum Kultury "Zamek" maniewątpliwie charakter dokumentalny. Przenosi nas w lata, w których nieznany był aparat małoobrazkowy, a utrwalenie jakiegokolwiek ruchu miało charakter eksperymentu. Zapisywanie "dziania się" było pasją małego Lartigue'a. By tego dokonać, musiał inscenizować wydarzenia. W tej aranżacji tkwi artyzm, bo jest ona tak zrobiona, że zdjęcia niemal tchną autentycznością chwili.

Podziw trzeba mieć też dla modeli, którzy czy płynąc w beczce, czy skacząc z marmurowych schodów, zawsze zachowywali klasę prawdziwych arystokratów. Grali i byli sobą jednocześnie, a dzisiaj pozostały po nich tylko fotografie.

Piotr Górski

"Lartigue w szkole gry". Fotografie Jacques'a Henri Lartigue'a. Centrum Kultury "Zamek", wystawa czynna do 14 maja

http://www.rzeczpospolita.pl/