IDFA 2010 - pierwsze dni

 

2010.11.21 Nasza Polonia

 

 

Festiwal powoli siź rozkrźca i ja teæ. Ilo¶ę filmów do obejrzenia obezw³adnia a niektóre seanse s± juæ wysprzedane. W drugiej po³owie festiwalu skorzystam z rezerwacji on-line. Kto wie, moæe bźdź mia³ wiźcej szczź¶cia.

 

Ale trochź filmów juæ obejrza³em. IDFA zawsze by³a festiwalem zaangaæowanym w problematykź wiata. Jest wiźc wiele dokumentów o kryzysie kapitalizmu, o korupcji w Afryce, o konflikcie na Bliskim Wschodzie, o Guantanamo i islamskim terroryzmie.

 

Ale nie tylko o tym. Widzia³em na przyk³ad filmy o jedzeniu i od nich zacznź. Filmowiec Henryk Gajewski przyjecha³ w latach 80-tych wraz z synem Marcinem z Polski do Amsterdamu. Nigdy nie odciźli siź od polskich korzeni o czym wiadczy film Marcina z ojcem Henrykiem w roli g³ównej. "Bigos 06" pokazuje w arcymieszny sposób jak Henryk gotuje tradycyjny bigos wi±teczny. Widowniź oszo³omi³a pierwsza scena w kuchni z wielk± gór± kapust i innych warzyw, miźs, grzybów i przypraw. Z tego w cztery dni Henryk gotuje trzy potźæne gary bigosu. A w tle rozgrywa sie dowcipna rywalizacja miźdzy ojcem a synem. Ten bardzo udany krótki film poprzedza³ d³uæszy film Holendra Hansa Dortmansa. Widok widelca wbijanego w kotlet schabowy ujawnia dylemat: albo na ten widok leci linka albo odrzuca on w stronź wegetarianizmu. Film "Divine Pig" - "Boskie Prosiź" porusza siź w³anie miźdzy tymi wyborami. Rze¼nik trzyma winiź w ogródku, chodzi z ni± na spacery, zapewnia jej dobre æycie ale sam do siebie mówi, æe nie wie czy pójdzie ona do rze¼ni, czy nie. Dwie jego winie zosta³y juæ odkupione przez farmź pod nazw± "Ziemia Obiecana dla ¦wiń". Ale czy Dorus uniknie przerobu na kotlety i takæe trafi do ziemi obiecanej? Do końca filmu reæyser trzyma nas w niewiedzy. Krótko mówi±c, czy winia - tak podobna w budowie do cz³owieka, taka mi³a i przyjazna - zas³uguje na nasz respekt i troskź, czy w ostatecznoci s³uæy tylko naszym æo³±dkom.

 

Przejd¼my teraz do problemów wiatowych. "Budrus" Julii Bacha to film o tym jak pokojowy sprzeciw mieszkańców Budrus przeciwko odciźciu jej przez zbudowany przez Izrael mur od reszty terytoriów palestyńskich, przyci±ga pokojowców izraelskich i innych cudzoziemców... co w ostatecznoci zmusza Izrael do zmiany trasy muru. Metoda pokojowego sprzeciwu przerzuci³a siź na inne zagroæone wsie palestyńskie.

 

Co trzecia komórka jest firmy Nokia. Ale czy taka komórka zawiera tak zwane zakrwawione minera³y? Duńczyk Frank Piasecki Poulsen szuka w "Blood in the Mobile"- "Krew w Komórce" odpowiedzi na to pytanie. Filmuj±c nieletnich w uæywanych do komórek kopalniach minera³ów w Kongo, rozmawiaj±c z przedstawicielami prywatnych armii, które zarabiaj± niewolnicz± prac± w kopalniach na broń, atakuj±c róæne szczeble koncernu Nokia. Chociaæ wszyscy jako przyznaj±, æe problem istnieje, nikt nie widzi ³atwego rozwi±zania. Nie wiemy wiźc na pewno, czy nasza komórka nie zawiera krwawych minera³ów.

 

"The Foxhounds" Amerykanina Jeffa Prossermana, to 10 lat cigania Bernie Madoffa przez Harry Markopolosa, specjalistź od operacji finansowych, który odkry³ szwindle Madoffa, ale którego æadna instancja finansowa nie chcia³a poprzeę. Film jest oskaræeniem nie tylko oszusta Madoffa, ale ca³ego systemu finansowego w Stanach i innych krajach, który go chroni³ i umoæliwia³ jego zgubne poczynania.

 

"Kapitalism: our Improved Formula"- "Kapitalizm: nasza Poprawiona Formu³a" Rumuna Alexandru Solomona, sprowadzaj±cego na ziemiź Ceaucescu, który zadowolony widzi jak byli pracownicy Securitate zarobili miliony na nielicznych zdrowych kźsach gospodarki rumuńskiej. Kraj ten ma najniæszy dochód per capita wród by³ych demoludów ale najwiźcej super-bogaczy. A system sprawiedliwoci jest tak skorumpowany, æe bogacze za pranie pieniźdzy czy korupcje id± siedzieę najwyæej na jeden dzień.

 

Jan Minkiewicz

 

IDFA 2010 - EERSTE DAGEN

 

Het festival komt langzaam op stoom, ik ook. Het aantal te bekijken films is overweldigend en sommige voorstellingen zijn al uitverkocht. Voor de tweede helft van het festival ga ik online boeken. Misschien heb ik dan meer geluk.

 

Bigos 06

 

Divine Pig

 

Hans Dortmans, reg. Divine Pig - foto Jan Minkiewicz

 

Budrus

 


Foxhounds

 

Kapitalism - Our Improved Formula

 

Alexandru Salomon, reg. Kapitalism: our Improved Formula in gesprek na de screening - foto Jan Minkiewicz

Maar en paar films heb ik toch al gezien. De IDFA is altijd een festival geweest dat geėngageerd is in wereldproblematiek. Dus veel documentaires over de crisis van het kapitalisme, over corruptie in Afrika, het conflict in het Midden-Oosten, over Guantanamo en het moslimterrorisme.

 

Maar niet alleen daarover. Ik heb bijvoorbeeld ook films gezien over eten en daar wil ik mee beginnen. Filmmaker Henryk Gajewski kwam in de jaren 80 met zijn zoon Marcin uit Polen naar Amsterdam. Zijn hebben nooit hun Poolse wortels verloochend, waarvan de film van Marcin met zijn vader Henryk in de hoofdrol getuigt. "Bigos 06" laat op heerlijk vrolijke manier zien hoe Henryk traditionele zuurkool maakt voor de Kerst. De kijkers werden overweldigd in de eerste scene met in de keuken een grote berg kool, andere groenten, vleeswaren, paddenstoelen en kruiden. Uit die berg kookt Henryk in vier dagen drie enorme pannen bigos. En op de achtergrond speelt zich een grappige rivaliteit af tussen vader en zoon. Deze zeer geslaagde korte film ging vooraf aan een langere film van de Nederlander Hans Doprmans. De aanblik van een vork die in een karbonade wordt geprikt levert een dilemma op: of je likt je lippen af of je denkt aan vegetarisme. De film "Divine Pig" gaat in zekere zin over die keuzes. De slager houdt een varken in zijn tuintje, neemt het uit wandelen, geeft het een aangenaam leven, maar hij mompelt in zichzelf, dat hij nog niet weet of het naar de slachterij zal gaan of niet. Twee van zijn varkens zijn al gered door opkopen door de boerderij "Het Beloofde Land voor Varkens". Maar zal Dorus het lot ontlopen om tot karbonades omgevormd te worden en ook in het beloofde land terechtkomen? Tot het einde van de film houdt de regisseur ons in het ongewisse. Kortom, verdient het varken - in haar organen zo op de mens lijkend, zo lief en vriendschappelijk - ons respect en onze zorg, of is het alleen bestemd voor onze magen?


Nu gaan we over naar de wereldproblemen. "Budrus" van Julia Bacha laat zien hoe vreedzaam verzet van de inwoners van Budrus tegen isolatie van de rest van de Palestijnse gebieden door de beoogde bouw van de Israėlische muur, Israėlische en andere buitenlandse vredesactivisten aantrekt... wat uiteindelijk Israel dwingt om de route van de muur te veranderen. Het vreedzaam verzet gaat dan overslaan naar andere bedreigde Palestijnse dorpen.

 

Elk derde mobieltje is van Nokia. maar zitten in zo'n mobieltje ook bloedmineralen? De Deen Frank Piasecki Poulsen zoekt in "Blood in the Mobile" een antwoord op die vraag. Kinderen filmend, werkend in mijnen met mineralen die in mobiele telefoons gebruikt worden, vertegenwoordigers interviewend van privélegers die met slavenarbeid in de mijnen geld verdienen voor hun wapens, op verschillende niveaus het Nokia-concern aanvallend. Hoewel iedereen wel toegeeft dat er een probleem is, ziet niemand een eenvoudige oplossing. We weten dus niet zeker, of in onze mobiel geen bloedmineralen zitten.

 

The Foxhounds" van de Amerikaan Jeff Prosserman, dat is 10 jaar achtervolging van Bernie Madoff door Harry Markopolos, specialist in financiėle operaties, die de zwendel van Madoff ontdekte, maar die geen enkele financiėle controle-instantie als klokkenluider wilde steunen. De film is een aanklacht niet alleen tegen de oplichter Madoff, maar tegen het hele financiėle systeem in de VS en andere landen, dat hem beschermde en zijn verderfelijke praktijken mogelijk maakte.

 

"Kapitalism: our Improved Formula" is een film van de Roemeen Alexandru Solomon, die Ceaucescu terugbrengt op aarde, die tevreden ziet hoe oud-medewerkers van de Securitate miljoenen verdienden aan de weinige gezonde hapjes van de Roemeense economie. Dat land heeft het laagste inkomen per capita van de voormalige satellieten van de Sovjet-Unie, maar de meeste superrijken. En het juridisch systeem is zo corrupt, dat de rijkaards voor witwaspraktijken of omkoping hooguit een dag in het gevang doorbrengen.

 

Jan Minkiewicz