IDFA 2009 - dzieñ pierwszy i drugi


2009.11.22 Nasza Polonia

 

W czwartek 19-go listopada obejrza³em na oficjalnym otwarciu 22-go wydania IDFA film polski. Dariusza Jab³oñskiego 'Gry Wojenne' to portret stale kontrowersyjnego bohatera, pu³kownika Ryszarda Kukliñskiego, który w latach 70-ych przekazywa³ tajne dokumenty Paktu Warszawskiego Amerykanom.

 

Dla jednych bohater, dla drugich zdrajca, dla jeszcze innych - kto zwyczajnie podejrzany i uwik³any w brudne gry wywiadów. Dariusz Jab³oñski wiarygodnie sportretowa³ pu³kownika jako cz³owieka ideowego, który w trosce o Polskê i losy Europy postanowi³ pokrzy¿owaæ agresywne plany wojenne Paktu Warszawskiego. Film przypomina czasy zimnej wojny, ale rzuca i ciekawe, szczególnie dla zachodu, nowe spojrzenie na ten okres, pokazuj±c jak wygl±da³y gry wojenne w wydaniu sowieckich i podporz±dkowanych im polskich genera³ów.

 

Ten do¶æ d³ugi film - prawie 2 godziny - wykorzystuje ró¿ne techniki, wywiady, zdjêcia, animacjê i manipulacjê obrazem. Film Dariusza Jab³oñskiego zosta³ na premierze - zreszt± wiatowej - w kinie Tuschinski obdarzony gor±cymi oklaskami.

 

W pi±tek drugiego dnia widzia³em dwa filmy. Jeden Szkocki 'The Edge of Dreaming', który nie przypad³ mi do gustu. Przeintelektualizowane cytowanie z ksi±¿ek teorii o tym, czy sny staj± siê rzeczywistoci± i czy mo¿na wyniæ w³asn± mieræ. Autobiograficzny film Amy Hardie, któr± zmar³y m±¿ uprzedza we nie, ¿e nied³ugo sama umrze i która zaraz potem zaczyna chorowaæ i trafia do lekarzy, terapeutów, znachorów a nawet szamanów.


 

Natomiast 'U.N.Me', dokument dwóch amerykañskich re¿yserów Matthew Groff i Ami Horowitz, pokazuje jak daleko ONZ odszed³ od swych idea³ów i sta³ siê organizacj± przymykaj±c± oczy na nadu¿ycia seksualne swoich ¿o³nierzy na misjach pokojowych, na korupcjê jak przy programie '¿ywno¶æ za ropê' dla Saddama, a nawet na ludobójstwo jak w Ruandzie. Re¿yserzy wini± nie tylko kraje cz³onkowskie, ale i organizacjê, stawiaj±c± Sudan na czele komisji do spraw praw cz³owieka, która na badaæ miêdzy innymi masakry w Darfurze i której sekretarze generalni nigdy nie wypowiedz± siê nad g³owami wszystkich cz³onków, ¿e do czego nie wolno dopuciæ.

 

Tyle na pocz±tek festiwalu.

 

Jan Minkiewicz

Dariusz Jabloñski 'Gry Wojenne' po premierze na IDFA - foto Jan Minkiewicz

 


War Games

 

The Edge of Dreaming

 

U.N.Me

 

IDFA 2009 - DAG 1 EN 2

 

Donderdag 19 november bekeek ik op de officiële opening van de 22-e IDFA een Poolse Film. Dariusz Jab³oñski's 'War Games' is het portret van een nog steeds controversiële held, kolonel Ryszard Kukliñski, die in de 70-er jaren geheime documenten van het Warschau Pact doorspeelde aan de Amerikanen.

 

Voor de een held, voor de ander verrader, voor nog een derde - gewoon een verdacht persoon, die verwikkeld is in smerig spionagewerk. Dariusz Jab³oñski heeft aannemelijk een portret van de kolonel neergezet als ideële man, die uit zorg om Polen en het lot van Europa besloot om de agressieve plannen van het Warschau Pact te doorkruisen. De film brengt de koude oorlog in herinnering, maar werpt ook een vooral voor het Westen interessant nieuw licht op die tijd, door te laten zien hoe oorlogsspelletjes gespeeld werden door Sovjetgeneraals en aan hen onderworpen Poolse collega's.

 

Deze nogal lange film - bijna 2 uur - maakt gebruik van verschillende technieken, interviews, foto's, animatie en beeldmanipulatie. De film van Dariusz Jab³oñski werd op de wereldpremiere in Theater Tuschinski met een warm applaus beloond.

 

Op vrijdag - de tweede festivaldag - zag ik twee films. Een film uit Schotland 'The Edge of Dreaming', kon mij maar matig bekoren. Een ietwat overintektuele serie citaten uit boeken van theorieën, of dromen werkelijkheid worden en of je je eigen dood kan dromen. Een autobiografische film van Amy Hardie, die door haar overleden echtgenoot wordt gewaarschuwd, dat zij zelf spoedig zal sterven en die daarop ziek wordt en belandt bij artsen, therapeuten, gebedsgenezers en sjamanen.

 

Daarentegen laat 'U.N.Me', document van twee Amerikaanse regisseurs Matthew Groff en Ami Horowitz, zien, hoever de VN van hun oorspronkelijke idealen zijn afgedwaald en een organisatie zijn geworden, die de ogen sluit voor seksueel misbruik door VN-soldaten op vredesmissies, voor corruptie zoals bij het programma 'Voedsel voor Olie' voor Saddam of zelfs voor genocide zoals in Rwanda. De regisseurs houden niet alleen de lidstaten hiervoor verantwoordelijk, maar ook de organisatie, die een land als Sudan aan het hoofd stelt van de mensenrechtencommissie, die ondermeer de slachtpartijen in Darfur moet onderzoeken. En waar de secretarissen generaal zich nooit over de hoofden van alle leden heen uitspreken, dat iets echt niet kan.

 

Tot zover het begin van het festival.

 

Jan Minkiewicz