Pomarańcze Jaffa, kto ich nie zna? Ale skąd one się wzięły? Z Izraela! Nie, błąd.

Pochodzą z Palestyny. Izraelski reżyser Eyal Sivan chce wierzyć w przyszłość jednego wspólnego państwa dla Żydów i Palestyńczyków. Dlatego zrobił film dokumentalny o sadach pomarańczowych z 19-go wieku wokół palestyńskiego miasta Jaffa i o współpracy Arabów i Żydów w tej branży w okresie międzywojennym 20-go wieku. Sivan, który jest jednym z głównych gości na tegorocznym festiwalu i ma tu swoją retrospektywę, jest przekonany, że wszystko zepsuł typowo europejski syjonizm, który po 1948 r. zniszczył stare struktury współpracy z Arabami. Jak można sobie wyobrazić, jego film wywołuje ostre reakcje, czego można było doświadczyć w trakcie specjalnych debat o Bliskim Wschodzie.

'Male Domination' to film Belga Patric Jean, na którym nie wysiedziałem do końca. Stare historie w nowym opakowaniu pokazującym odmienne spojrzenie na mężczyzn i kobiety, inne zabawki dla obu płci, brak równouprawnienia, walkę feministek. Nic się nie zmieniło oprócz technologii, która pozwala dodatkowo utwierdzać się w swojej roli płciowej przez wydłużenie członka lub powiększenie piersi.

Widziałem szereg krótkich filmów. Bardzo ładny jest 'My Uncle Bluey', Australijki Britt Arthur. Przez 30 lat milczano w jej własnej rodzinie na temat losów wujka Bluey. Pewnego dnia wybył i nie wrócił. Dopiero po jego śmierci jej ojciec - brat zmarłego - i dziadek zaczynają coś o nim mówić. Okazało się, że wujek popadł w alkoholizm, zerwały się jego więzi z rodziną, ale został jak brat przyjęty przez grupę Aborygenów, którym pomagał, i którzy go kochali. Reżyserka widzi pierwszy raz łzy w oczach swego dziadka. I to wszystko w 17 minut. Na tym polega siła krótkometrażówek!

Podobnie odebrałem 'Mieko' 12-minutowy film Greka Giannisa Missouridisa o starszej Japonce, która w żałobie i płacząc wsiada do autobusu i gdzieś jedzie. Okazuje się, że na grób psa. Jest opuszczona przez swego partnera i totalnie osamotniona, ale postanawia zostać w Grecji, aby móc codziennie odwiedzać grób swego ukochanego psa.

'Vision' Belgijski Ilke de Vries to eksperyment z trzema ekranami, na których ten sam psychoterapeuta w trzech wersjach wygłasza monologi o samotności i pustce w życiu. Ciekawy 125-minutowy eksperyment.

Słowak Matej Bobrik zrobił przepiękny krótki filmik o wsi słowackiej, gdzie panuje pełna cisza i gdzie jej wyłącznie starzy mieszkańcy cierpliwie czekają na śmierć. Czysta poezja filmowa pod tytułem: 'Gdzie słońce się nie spieszy' w konkursie filmów studenckich.

Krótki film 'Six Weeks' Marcina Krawczyka jest ładnie zrobiony. Niewyraźne kontury widziane oczami niemowlaka. Ale historia jest niejednoznaczna. W Polsce do 6-iu tygodni matka może odwołać zgodę na oddanie dziecka do adopcji. Film pokazuje dramat odstąpienia dziecka i radość nowych rodziców. Podczas spotkania z publicznością powstała dość skomplikowana dyskusja na temat zapobiegania ciąży, w której reżyser raczej podkreślał, że zbyt wiele matek nie podpisuje ostatecznej adopcji, na skutek czego ich dzieci trafiają po jakimś czasie do sierocińców. 'A ilość oddawanych dzieci i tak jest dużo mniejsza niż ilość rodziców chętnych do ich adopcji' powiedział reżyser.

Dwa dokumenty pełnometrażowe zasługują na omówienie. 'Osadne' to arcydowcipny film Słowaka Marko Skopa, o zabitej deskami wiosce Rusińskiej na najdalszych obrzeżach UE. Burmistrz - ten sam od 31 lat! - postanawia razem z Popem ratować wioskę przed wymarciem. Szukają poparcia w Brukseli dla swojego pomysłu przyciągania turystów i oczywiście napotykają na biurokrację. Bardzo przyjemny film.

Natomiast wyjątkowo dramatyczny jest film brytyjskiej pary reżyserskiej Lucy Bailey i Andrew Thompson o Zimbabwe. Jeden biały farmer postanawia przeciwstawić się dyktatorowi Mugabe i zaskarża go przed trybunałem w Namibii o nieprawne pozbawienie go ziemi i gospodarstwa w ramach 'reformy rolnej'. Po kryjomu filmowane szykany, pobicia i rozpaczliwa walka białej rodziny o prawo do bycia obywatelami Zimbabwe. Ostatecznie stracili farmę, jednak nie wolę walki. Ograbieni z wszystkiego próbują w stolicy Harare kontynuować starania o demokratyczną Zimbabwe.

Jesteśmy juz na półmetku festiwalu!

Jan Minkiewicz

IDFA 2009 - DAG 5 en 6

Jaffa sinasappels, wie kent ze niet? Maar waar komen ze vandaan? Uit Israël! Nee, fout.

Ze komen uit Palestina. De Israëlische regisseur Eyal Sivan wil geloven in een toekomst van een gemeenschappelijke staat van Joden en Palestijnen. Daarom heeft hij een documentaire gemaakt over sinaasappelgaarden in de 19-e eeuw rond de Palestijnse stad Jaffa en de samenwerking in die branche tussen Arabieren en Joden tussen de twee wereldoorlogen. Sivan, die een van de hoofdgasten is op het festival dit jaar en een eigen retrospectief heeft, is ervan overtuigd, dat het typisch Europese zionisme alles kapot gemaakt heeft, die na 1948 de oude structuren van samenwerking met de Arabieren vernietigd heeft. Men kan zich voorstellen dat zijn film felle reacties optroept, wat ook wel te merken was op een speciaal debat over het Midden-Oosten.

Jaffa

Eyal Sivan 'Jaffa' - foto Jan Minkiewicz

Vision

Where The Sun Doesn't Rush

Osadne

Marko Skop 'Osadne' (z lewej) z producentami - foto Jan Minkiewicz

Mugabe and the White African

Andrew Thompson i Lucy Bailey 'Mugabe and the White African' - foto Jan Minkiewicz