Międzynarodowa Konferencja Polonijna w Szczecinie

POLSKA-POLONIA - WZAJEMNE OCZEKIWANIA

Pod takim właśnie hasłem obradowała w Szczecinie, zorganizowana staraniem Uniwersytetu Szczecińskiego - pod honorowym patronatem ministra spraw zagranicznych RP Włodzimierza Cimoszewicza, Międzynarodowa Konferencja Polonijna, na którą zgłoszono 58 referatów z 20 krajów świata.

Referaty i zgłoszone wystąpienia zostały następnie podzielone na trzy grupy tematyczne: część socjologiczną - poświęconą teraźniejszości i problemom dnia codziennego Polaków mieszkających poza krajem, część historyczną oraz językową. Niestety na szczecińską konferencje nie dotarli naukowcy i działacze ze wschodu. Nie było ich stać na opłacenie kosztów przejazdu do Polski. Ich brak odczuliśmy wszyscy głęboko.

Oficjalne otwarcie konferencji odbyło się z udziałem rektora uniwersytetu - prof. dr Zdzisława Chmielewskiego, władz województwa zachodniopomorskiego oraz ministra spraw zagranicznych RP Władysława Cimoszewicza, który zwracając się do uczestników konferencji powiedział m.in.: ... z przyjemnością objąłem honorowy patronat nad szczecińską konferencją, nie tylko dlatego, że jako minister spraw zagranicznych RP ponoszę pewną odpowiedzialność za współpracę polskiego rządu z Polakami zza granicy, z naszymi rodakami, ale także dlatego, że jestem przekonany o konieczności pogłębienia naszej wiedzy o problemach i różnych procesach, które zachodzą w środowiskach polonijnych na świecie. Jesteśmy bowiem jednym z narodów należących do tej grupy, która żyje w znacznym rozproszeniu. Szacuje się, że poza granicami RP żyje dziś nie mniej niż 15 mln naszych rodaków, chociaż tego dokładnie nikt, nigdy nie określi...

Jest w naszym kraju, w naszym narodzie tradycja utrzymywania ścisłych związków, ścisłej współpracy z diasporą polską... Kilka miesięcy temu, wiosną tego roku, decyzją premiera powołany został w rządzie międzyresortowy zespół odpowiedzialny za przygotowanie nowej wersji programu współpracy z rządu z Polakami mieszkającymi za granicą. Mnie osobiście przypadła przyjemność kierowania pracami tego zespołu i taki program został już opracowany. W tej chwili znajduje się on w końcowej fazie uzgodnień międzyresortowych i w niedługim czasie zostanie przedstawiony radzie ministrów, a następnie zaprezentowany środowiskom polonijnym na całym świecie...

Oczywiście chcemy to wszystko robić w dialogu z Polonią. Dlatego też będziemy wysłuchiwać każdego głosu z wielką uwagą, także krytycznego. Nie mamy też oczywiście żadnych wątpliwości, że wszystko to można byłoby robić lepiej. Dlatego, prezentując taką właśnie ocenę, zwróciliśmy się do obecnego rządu o zwiększenie środków budżetu państwa na współpracę z Polonią. I takie zapewnienie już otrzymaliśmy.

Jest jednak jeden problem polegający na tym, że w ostatnich kilkunastu latach ukształtował się szczególny system podziału odpowiedzialności po stronie polskiej za współpracę z Polonią. Mianowicie, z oczywistych względów, w roku 1989 powierzono Senatowi RP - jako jedynemu wówczas demokratycznie wybranemu organowi państwa - pieczę nad Polonią, nawiązując w ten sposób do tradycji przedwojennej. Ten system utrzymuje się do dziś. Ale jednocześnie nie ukrywam, że z dzisiejszego punktu widzenia nie widzę już takiego uzasadnienia jak kilkanaście lat temu. Dziś przecież wszystkie organy władzy państwowej pochodzą z jednakowo demokratycznych wyborów...

Chciałbym też z tego miejsca Państwa zapewnić, że obecny rząd nigdy nie będzie traktował spraw Polaków zza granicy ani doraźnie, ani politycznie. Nie będzie też tego robił dla żadnych propagandowych korzyści politycznych lecz z głębokiego przekonania o bardzo silnych związkach i powinnościach, jakie wzajemnie wobec siebie mamy...

Wszystkie wygłoszone referaty zostaną opublikowane. Uniwersytet zamierza także wykorzystać liczne opinie i głosy w dyskusji nt. oczekiwań Polonii od krajowych ośrodków akademickich, badających przeszłość i współczesność Polonii oraz rodaków na Wschodzie. Tak zdobyte doświadczenie szczecińska uczelnia wykorzystać chce przy tworzeniu struktur instytutu polonijnego, który obecnie tam powstaje. Instytutu, który zajmowałby się współczesnymi problemami Polaków żyjących na Wschodzie i Zachodzie.

Oceną szczecińskiej konferencji i dzisiejszego stanu kontaktów Polska-Polonia stała się wspólna deklaracja, list do ministra spraw zagranicznych RP Włodzimierza Cimoszewicza, przyjęta jednogłośnie przez wszystkich jej uczestników. Zapadła również wspólna decyzja o powołaniu sekretariatu konferencji, który zajmie się przygotowaniem kolejnego spotkania w Szczecinie. Powołany wreszcie został do życia wspólny projekt pod nazwą "Kraj-Polonia". Jego sygnatariuszami stali się: Uniwersytet Szczeciński, Konwent Organizacji Polskich w Niemczech, Federacja Organizacji Polskich i Polsko-Duńskich w Danii "Polonia" i Urząd Gminy w Rewalu. Celem podpisanego projektu będzie aktywne popieranie członkostwa polski w Unii Europejskiej oraz idei jedności europejskiej i międzynarodowego zrozumienia, organizowanie i wspieranie przedsięwzięć na polu kultury, nauki, oświaty i gospodarki i wreszcie upowszechnianiu wiedzy o Polsce, a w szczególności o Pomorzu Zachodnim i Wybrzeżu Rewalskim. Sygnatariusze projektu "Kraj-Polonia" są przekonani, że przedsięwzięcie to stanie się znaczącym elementem wzmocnienia pomostów współpracy pomiędzy Polakami zamieszkałymi w Danii, Niemczech i Polsce.

Leszek Wątróbski

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Polska - Polonia. Wzajemne oczekiwania"

Szczecin 19-21 września 2002 r.

Uniwersytet Szczeciński

Szczecin, 21.09.2002 r.

List do Ministra Spraw Zagranicznych RP Włodzimierza Cimoszewicza

Uczestnicy I Międzynarodowej Konferencji "Polska - Polonia. Wzajemne oczekiwania" w Szczecinie zebrani w ostatnim dniu obrad stwierdzają z przyjemnością, że trzydniowe obrady wykazały daleko posuniętą zgodność poglądów środowisk polskich, zarówno ze Wschodu, jak i z Zachodu oraz z Polski w następujących sprawach:

1. Od 12 lat kolejne rządy, mimo wielu deklaracji, nie wykazały prawdziwego zainteresowania postulatami Polaków mieszkających poza krajem. Nie mówiąc już o wprowadzeniu niektórych z nich w życie.

2. Deklarujemy gotowość prowadzenia w krajach naszego osiedlenia akcji popierania przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Uważamy jednak, że przystąpienie to powinno nastąpić wyłącznie na warunkach równości. Odnosi się to w szczególności do rolnictwa, przemysłu i dostępu do rynku pracy.

3. Wejście Polski do Unii Europejskiej stworzy realne utrudnienia w kontaktach Polaków na Wschodzie z Polską i Polakami w kraju. Należy dążyć do szybkiego uchwalenia "Karty Polaka".

Uczestnicy konferencji wyrażają uznanie i podziękowanie inicjatorom i organizatorom konferencji, która stworzyła cenną płaszczyznę do wymiany poglądów i porozumienia Polaków z kraju i zagranicy. Jednocześnie wyrażają głębokie rozczarowanie faktem, że nie mieli możliwości nawiązania dialogu z honorowym patronem konferencji, Ministrem Spraw Zagranicznych RP Włodzimierzem Cimoszewiczem. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest programowo zainteresowane przejęciem funkcji "opieki" nad Polakami za granicą, sprawowanej dotychczas przez Senat RP za pomocą organizacji pozarządowych, jak Stowarzyszenie "Wspólnota Polska". Wyrażamy opinię, że taka zmiana byłaby wielce niekorzystna dla polskich i polonijnych organizacji za granicą, gdyż mogłaby naruszyć ich niezależność i samorządność.

Sygnatariuszami listu są uczestnicy I Międzynarodowej Konferencji "Polska - Polonia. Wzajemne oczekiwania" w Szczecinie, dn. 21.09.2002 r.

2002.09.27 Nasza Polonia