Polski akcent w Pożegnaniu z Afryką

O Międzynarodowych Targach Książki w Goeteborgu

2003.09.29 Nasza Polonia

Uff! Targi Książki w Goeteborgu, czterodniowy bankiet intelektualny to impreza dla nieco młodszych wiekiem. Codziennie od dziewiątej rano do osiemnastej sto procent koncentracji, po czym wieczory integracyjne do późnej nocy, gdzie można sobie pozwolić na pięcioprocentowe rozluźnienie... Zniosłem wszystko dzielnie, widziałem, co trzeba, jedne kontakty nawiązałem, inne rozwiązałem, jak to na Targach: widać tak ma być. Gdyby miało inaczej, to by było.

Polski akcent zaakcentowano słusznie, z pompą i rozmachem. Powierzchnią podłogi stoiska powaliliśmy wszystkich na deski, organizacyjnie bez zmian. Wyjątkiem importowany z Krakowa pomysł na kawiarenkę "Pożegnanie z Afryką" wprawdzie tutaj niedorzeczny w nazwie, ale wspaniale funkcjonujący. Piękne dziewczyny, przystojni młodzieńcy, kawa pyszna, kultura nie mniej. Nie wyobrażam sobie wystawy bez tego akcentu. Chwała organizatorom za pomysł!

Krakowski oddział Instytutu Adama Mickiewicza w aspekcie gastronomicznym spisał się na medal. Innych medali nie przyznaję, bo to sprawa prezydenta, a powinien się nią rzeczywiście zająć. NIKt nie potrafi, może On co zdziała. Szczęście, że młodzież nadzieją napawa. Wszystka bez wyjątku wspaniała była jak to młodzież. I ta przywieziona z Krakowa i miejscowa, żeńska zajmująca się głównie tłumaczeniem zawiedzionym gościom, że książki tylko na pokaz poza jedynym wyjątkiem zatytułowanym Polska, diamencie w popiele autorstwa szwedzkiego pisarza Kjella Albina Abrahamsona w obu wersjach, oryginalnej i w moim przekładzie. Na wszystkich innych stoiskach książki można było kupować, więc w zasadzie goście nie powinni narzekać, a raczej chwalić wyjątkowość. Że ktoś tego nie przewidział, powodując powszechną irytację rzesz płacących 135 koron za wejściówkę po to między innymi, żeby kupić polską książkę... Kochani, nie bądźmy drobiazgowi: wszystkiego przewidzieć się nie da. Zwłaszcza dalszych losów krakowskiego organizatora, któremu osobiście życzę szczęścia i powodzenia na innym stanowisku służbowym, bo na tym zdecydowanie się nie sprawdza.

O obecnych na Targach znakomitościach polskiej literatury pisać będą zapewne wszyscy, więc ze skromności pominę możliwość porównawczego stawania w szranki. Zresztą rozchwytywani przez redaktorskie rzesze z całego świata dla swoich dostępni byli nieco mniej. Że jednak relacja z Targów Książki bez wywiadu z jakimś autorem do pomyślenia nie jest, musiałem uciec się do wybiegu i poprosić o kilka słów obcego, nie po polsku, ale też dość znanego. Oto wywiad, z mottem dla dodania powagi.

 

If you want to write a books

first of all you have to be innocent.

- Czy ja wpływam na życie innych ludzi? Pewno nie. Być może poprzez książki inicjuję jakieś procesy, które w konsekwencji zmieniają pewne postawy, ale, rozumiesz, to nie ja zmieniam cudze życie. To każdy może uczynić tylko i wyłącznie sam. Jeśli miałbym świadomość - jak mówisz - wpływania na ludzkie losy, musiałbym mieć nie mniejsze poczucie odpowiedzialności za to, co się potem stanie, a to przecież nie jest możliwe. Poza tym ja nie piszę po to, żeby na kogoś wpływać. Przede wszystkim piszę dla siebie. Coś tam sobie ustawiam, porządkuję, dokonuję analiz i wyciągam wnioski z przemyśleń. Że potem owe myśli wywołują wrażenie: "No popatrzcie, to jest dokładnie tak, jak właśnie myślałem"... sam wiesz, że lubimy książki, w których odnajdujemy efekty własnych przemyśleń.

- Czy to znaczy, że nie bierzesz w ogóle pod uwagę, jak to co piszesz, może być zrozumiane, jaki efekt może wywołać?

- Naturalnie. Nawet mi to przez głowę nie przechodzi. Czuję potrzebę pisania, mam nadzieję, że nie zgaśnie ona wcześniej ode mnie, mniemam, że robię to, do czego mnie pan dobry pan Bóg stworzył i to wszystko. A że - jak twierdzisz - osiągnąłem jakiś sukces... W kontekście tego, czym się zajmuję, jest to sprawa drugorzędna. W trakcie pisania żadnorzędna wręcz.

- Podczas wykładu, jakby nie bez lekkiego zażenowania, odpowiadałeś na pytanie dotyczące zabiegów psychiatrycznych, jakim cię poddawano, konkretnie elektrowstrząsów.

- Widać tę panią interesowały problemy psychiatryczne zwłaszcza w tym wymiarze. No cóż, nie chciałbym uogólniać, ale wydaje mi się, że aby pisać, trzeba jakoś podzielić życie na dwa: jedno przed pisaniem i drugie w trakcie. Oczywiście dzieje się to poza naszą wolą, ale ten podział jest ważny, istotny i wyraźny. Bywa, że to pierwsze życie... jak by to powiedzieć, żeby nie zabrzmiało banalnie...
Nie wykluczam, że trzeba najpierw być przez jakiś czas tym i owym, pacjentem szpitala psychiatrycznego nie najkrócej, by móc w ogóle... by mieć prawo pisać. Nie czas tu, na korytarzu rozwijać problem, ale widzę, że rozumiesz. Inaczej nie płakałbyś podczas, kiedy mówiłem ze sceny. Ja reaguję podobnie, kiedy spotykam się z czymś prawdziwym, nie oplatanym w wymyślną i gubiącą zwykle szczerość formę. Poza tym płacz jest dobry. Nie powinniśmy go sobie oszczędzać, gdyż w wielu przypadkach jest nie tylko zbawienny, ale i twórczy. Twórczy przez umożliwienie kontaktu z emocjami, do których "na sucho" nie mamy dostępu. Zauważyłem twoje skrępowanie, dlatego o tym wspominam. Ale teraz naprawdę muszę już iść podpisywać książki, wydawca wyrzuci mnie z roboty.

- Okej, Paulo, rozumiem, przepraszam, że cię zatrzymuję, wydawało mi się, że chwilami mówiłeś ze sceny do mnie i tylko dlatego ośmieliłem się...

- Mówiłem do ciebie, bo zadałeś sensowne pytanie.

- Odpowiedz jeszcze, proszę, na ostatnie: Jakim człowiekiem trzeba być, żeby mieć prawo - niechby nawet pośrednio, jak powiadasz - móc wpływać na życie innych.

- O jednym wspominałem: Trzeba najpierw nieco przejść, najlepiej dużo, jeszcze lepiej bardzo, potem się zatrzymać, otrząsnąć, dokładnie obmyć i - jak mówiłem ze sceny - stać się niewinnym. Zadzwoń do mojego agenta, niech cię umówi na dłuższą rozmowę, teraz naprawdę muszę już pędzić.

- Dzięki Paulo. Fajnie się z tobą gada. Zadzwonię na pewno.

 

 

Andrzej Niewinny Dobrowolski