Humanistyka szczecińska otwiera się na Polonię

2005.01.12 Nasza Polonia

Na wydziale jest dziś zatrudnionych 340 pracowników naukowych, z których 85 to samodzielni pracownicy nauki. Łatwo też obliczyć, że co trzeci profesor naszego uniwersytetu, to pracownik Wydziału Humanistycznego.

Wydział posiada pełne prawa akademickie; prawa do habilitacji w zakresie historii - z czego, obok historyków, korzystają także politolodzy i socjologowie. Wydział posiada ponadto prawo do nadawania stopnia doktora w zakresie literaturoznawstwa, pedagogiki i wspomnianej już wcześniej historii.

-Wydział Humanistyczny prowadzi od lat bardzo ożywione badania naukowe...

-Jeżeli weźmiemy pod uwagę ostatni ranking naukowy przeprowadzony na uczelni, to okazuje się, że na miejscu pierwszym znajduje się pracownik naszego wydziału prof. dr Andrzej Sulikowski, a w pierwszej setce najlepszych - jest jeszcze kilkudziesięciu innych naukowców naszego wydziału.

Kolejnym dowodem naszej żywotności i aktywności naukowej jest liczba publikacji kierowanych do wydawnictwa. Regularnie bowiem liczba przekazywanych przez nas do druku arkuszy i przyznane nam limity są zdecydowanie przekraczane.

Praca naukowa to nie tylko sukcesy indywidualne, ale również i zespołowe. Mogę tu wskazać na szereg inicjatyw, w których zespoły badawcze z udziałem pracowników spoza naszego uniwersytetu, a także zagranicy, przygotowują materiały posesyjne, bądź po konferencyjne, czy wreszcie monografie o charakterze zbiorowym.

-Jak wygląda Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Szczecińskiego na tle innych uniwersytetów krajowych?

-Mogę śmiało powiedzieć, że jeśli się konfrontuje pozycję naszego wydziału - w porównaniu z innymi, to wcale źle nie wyglądamy. Powiem więcej. U nas jest zdecydowanie więcej aktywności. Bo my jesteśmy jakby na dorobku i ciągle jeszcze o coś zabiegamy.

Na pewno jesteśmy porównywalni, nie z Warszawą czy Krakowem, bowiem z nimi trudno byłoby się porównywać, ale bezwarunkowo z takimi uniwersytetami jak w Katowicach, Gdańsku czy we Wrocławiu. Tu większych kompleksów mieć nie możemy.

Warto w tym miejscu również podkreślić fakt, że naukowcy z dużych ośrodków akademickich, takich jak Poznań, przechodzą procedurę habilitacyjną na naszym uniwersytecie, ze względu na duże osiągnięcia Szczecina.

-Czy można mówić o specyfice humanistyki szczecińskiej?

-Nasi pracownicy wyjeżdżają licznie na badania naukowe. Gdybyśmy spojrzeli na ich działania geograficznie, to można śmiało powiedzieć, że mamy "opanowany" przez nasz wydział cały niemal basem Morza Bałtyckiego, począwszy od Szwecji, poprzez Danię, Niemcy i Łotwę.

Mogę też śmiało powiedzieć, że pod względem historycznym opracowujemy dzieje Bałtyku, także etnologicznym i politologicznym. Podejmujemy również licznie wspólne inicjatywy międzynarodowe.

Naszą szczecińska specyfiką jest Bałtyk i Pomorze. To jest nasza wizytówka. Do szeroko rozumianych interdyscyplinarnych badań nad dziejami Pomorza i basenu Morza Bałtyckiego włączeni są historycy, politolodzy, socjologowie oraz językoznawcy.

Od pewnego też czasu pojawia się u nas kwestia badań polonijnych. Coraz więcej naszych naukowców, z różnych instytutów, zajmuje się dziś problemami diaspory polskiej albo Polonii - chociażby Atlas Polonii Świata pod redakcją prof. dr Wiesława Wróblewskiego czy badania przeprowadzane przez naszych socjologów.

Ja też mam swoje osiągnięcia w tej dziedzinie. Mam tu na myśli pracę poświęconą prof. dr Zdzisławowi Chmielewskiemu, obecnemu rektorowi naszego uniwersytetu, Historiae Lux Veritas wydaną w roku 2000 i zrealizowaną przez nasz Instytut Historii, do której zaprosiliśmy historyków oraz archiwistów z całej Polski. W tomie tym znalazł się również mój tekst o polskich biurach informacyjno-prasowych omawiający pewną inicjatywę z roku 1909/1910 o charakterze antyniemieckim i dywagacje naszych polityków kawiarnianych ze Lwowa i Krakowa nt. zatrzymania wyjazdów polskich robotników rolnych do Niemiec.

Do badań polonijnych będę się włączał dalej.

Nie mogę też nie wspomnieć innych naszych kolegów zajmujących się polską diasporą: prof. dr A. Gizę, prof. dr A. Furiera prof. dr J. Leońskiego czy panią dr A. Szczepańską. Polonicami zajmują się również nasi filolodzy polscy, także w ramach Szkoły Kultury i Języka Polskiego. I to wszystko dzieje się na Wydziale Humanistycznym.

-Badania nad Polonią mogą się stać ważnym kierunkiem prac naukowych wydziału?

-Na niedawnym posiedzeniu Kolegium Dziekańskiego dyskutowaliśmy nad formą otwartych wykładów. Mam nadzieję, ze już od przyszłego roku uda się nam uruchomić wykłady, które będą miały jakąś wspólną tematykę - interesującą politologa, socjologa, historyka i polonistę. I tu właśnie badania nad Polonią byłyby tym, co wspólne i co łączy. Rzucilibyśmy więc hasło otwartych wykładów, pod jednym takim przewodnim motywem badania nad Polonią.

Na pewno koordynatorem badań nad Polonią może być u nas prof. dr Jacek Leoński kierujący od lat naszym Instytutem Socjologii. Myślę też, że istniejący w strukturach uniwersytetu Ośrodek Badań i Studiów Polonijnych, ze względu na specyfikę swych badań, powinien być umiejscowiony lub zostać częścią Wydziału Humanistycznego - jako jednostka koordynująca i zbierająca różnych ludzi zajmujących się problematyką polonijną.

Nie chodzi tu o stwarzanie nowej struktury, ona przecież istnieje już od dawna, lecz koordynację naszych wszelkich działań w tej dziedzinie. Podpowiem jeszcze, że tematem naszych najbliższych badań stać się np. może Europa polskich ojczyzn, a nasz Szczecin ważnym ośrodkiem badań nad Polonią.

-Polonia europejska, to także nasi rodacy na Wschodzie?

-Dzieje naszych rodaków na Wschodzie i ich obecne problemy bardzo nas interesują. W Instytucie Historii przygotowujemy aktualnie prace magisterskie i doktorskie dotyczące losów rodzin polskich za wschodnią granicą. Ich autorzy są ze swoimi tematami związani często rodzinną historią. Ich rodzice i dziadkowie pochodzą właśnie z naszych dawnych Kresów.

Badania prowadzone nad Polonią, na naszym wydziale, stwarzają doskonałą okazję do zajęcia się również współczesnymi problemami naszych rodaków ze Wschodu. A więc może to być nie tylko ogląd historyczny, ale i analiza zmian, które tam zaszły po roku 1945. Nasi historycy mogą więc skupić się na przeszłości, a socjologowie i politolodzy na współczesności. Mogą też do nich dołączyć filolodzy. W tych badaniach jest więc miejsce dla wszystkich dyscyplin naukowych.

-Pan Dziekan w swoich pracach naukowych zajmował się również naszymi rodakami ze Wschodu...

-Dokładniej zaborem austriackim. Moja praca naukowa koncentruje się natomiast na szeroko rozumianej historii Polski XIX i XX wieku. Najbliższe, od lat, są mi dzieje polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku na tle myśli politycznej powszechnej. Interesuję się też dziejami parlamentaryzmu, systemami politycznymi Polski, partiami politycznymi na ziemiach polskich - w państwie austriackim, pruskim i rosyjskim. Zajmuję się wreszcie biografistyką. To moja ulubiona strefa zainteresowań. Jestem m.in. autorem kilku biografii postaci XIX i XX wieku. Obecnie przygotowuję słownik polskich działaczy politycznych okresu niewoli. Pojawią się w nim mało znane albo zupełnie zapomniane postacie z pogranicza polsko-ukraińskiego, bo słownik dotyczy geograficznie głównie zaboru austriackiego.

-W napięciu czekamy więc na Pański słownik. Dziękuję też za ciekawą rozmowę.

Leszek Wątróbski