Rewolucyjne lekcje fizyki prowadzone przez MariÄ Curie

Rewolucyjne lekcje fizyki prowadzone przez Marię Curie

Jacek Kubiak 2003.07.11 16:18 Gazeta Wyborcza

Na początku lat 80. w piwnicy rodzinnego domu Remi Langevin, profesor matematyki na Uniwersytecie Burgundzkim, odnalazł kuferek zawierający stare papierzyska. Jego dziadek chciał nimi rozpalić ogień w piecu. Wnuka zaintrygowało jednak równe pismo siostry dziadka Isabelle Chavannes i bardzo starannie wykonane schematy doświadczeń. Czytając zapiski, z radością i zdziwieniem stwierdził, że odkrył skarb! Uratował przed spaleniem szczegółowy i kompletny zapis dziesięciu lekcji fizyki prowadzonych przez Marię Curie od stycznia do listopada roku 1907. Właśnie ukazał się drukiem.

"- Oto butelka - zaczyna pani Curie.

Otwieramy ją.

- Wydaje się, że jest pusta. Co w niej jest?

- Powietrze - odpowiadają dzieci.

- W jaki sposób można się przekonać, że jednak coś w niej jest? - pyta pani Curie. - Aby sprawdzić, czy butelka rzeczywiście zawiera powietrze, spróbujemy coś do niej włożyć, na przykład wlać wodę..."

Dzieci śledzą wychodzące z zanurzonej w zbiorniku butelki pęcherzyki i po raz pierwszy widzą niewidzialne przecież powietrze. Następnie, obserwując zmiany poziomu wody w tej samej (zanurzanej w zbiorniku) butelce, dowiadują się, że powietrze podlega ciśnieniu. Dalej - cały czas eksperymentując - poznają, czym jest próżnia, jak można ją uzyskać samemu. Dowiadują się, że powietrze ma swoją masę i że można je zważyć. Poznają, czym jest gęstość materii i jak działa prawo Archimedesa. Dowiadują się, w jaki sposób woda dociera do kranu, dlaczego łódka pływa. W końcu same sporządzają barometr. Tak odbywają się lekcje fizyki dzisiaj w co lepszych szkołach. Takie lekcje prowadziła dla dzieci swoich i zaprzyjaźnionych rodzin, w tym dla 13-letniej wówczas Isabelle Chavannes, od stycznia 1907 r. do końca 1908 r. Maria Curie wraz z innymi wybitnymi naukowcami.

Nauczanie odbywało się według zupełnie rewolucyjnych jak na tamte czasy metod. Dzieci nie tylko słuchały wykładów, ale też brały czynny udział w pokazach i eksperymentach. Ówczesna tradycyjna szkoła uczyła raczej biernego opanowywania informacji podawanych przez profesora, a nie aktywnego "sprawdzania" tego, co mówi nauczyciel. Rodzice z kręgu przyjaciół Marii Curie chcieli dać swym dzieciom to, co było nieosiągalne w ówczesnej szkole.

Z precyzyjnych zapisków 13-letniej Isabelle Chavannes mogą śmiało korzystać również współcześni nauczyciele i uczniowie. Z myślą o nich wydano we Francji ten piękny i intrygujący podręcznik-dokument sprzed prawie stu lat! Chyba warto postarać się o jego polskie tłumaczenie. Nie tylko ze względu na pamięć o Marii Skłodowskiej-Curie.

"Leçons de Marie Curie recueillies par Isabelle Chavannes en 1907. Physique élémentaire pour les enfants de nos amis". EDP Science 2003, 125 stron.

http://www1.gazeta.pl/wyborcza/0,0.html